De gemiddelde verblijfsduur op de kraamafdeling in Frankrijk bedroeg 4,7 dagen in 2024, volgens het rapport “Les établissements de santé en 2024” dat de DREES (de statistiekdienst van het Franse ministerie van Volksgezondheid) op 20 mei 2026 publiceerde. Na een vaginale bevalling is dat 4,3 dagen, na een keizersnede 6,0 dagen. Het cijfer is stabiel ten opzichte van 2023 en ligt ongeveer een dag lager dan in 2003. Achter dit gemiddelde bepalen de ontslagregels van de Haute Autorité de santé (HAS, de Franse nationale gezondheidsautoriteit) wanneer een gezin naar huis gaat en welke nazorg het daar wacht.
Verblijfsduur op de kraamafdeling: hoe lang blijf je?
Gemiddeld vier tot vijf dagen, en langer na een keizersnede. De DREES berekent voor 2024 4,7 dagen voor alle soorten bevallingen samen, 4,3 dagen voor een vaginale bevalling en 6,0 dagen voor een keizersnede. Sinds 2003 is de verblijfsduur met 0,6 dag gedaald bij een vaginale bevalling en met 2,0 dagen bij een keizersnede: na de operatie is het verblijf het sterkst ingekort. Ook het soort ziekenhuis telt mee: na een keizersnede duurt het verblijf in een openbaar ziekenhuis ongeveer een dag langer dan in een privékliniek.
Het gaat om landelijke gemiddelden. Een eerste kind, borstvoeding die traag op gang komt, een geboorte in het weekend of een kraamafdeling ver van huis maken het verblijf langer. Omgekeerd gaat een gezin dat een tweede kind krijgt en al een verloskundige heeft gevonden, vaak eerder naar huis.
Wat de DREES in 2024 meet
Het rapport schetst de context waarin deze verblijven plaatsvinden.
- 445 kraamafdelingen op 31 december 2024, tegenover 456 eind 2023: 150 van type 1, 140 van type 2a, 88 van type 2b en 67 van type 3.
- 646.100 bevallingen in 2024, 17.700 minder dan in 2023, in het verlengde van het dalende geboortecijfer.
- 13.700 verloskundige bedden eind 2024.
- De 295 kraamafdelingen van type 2a, 2b en 3 hebben samen 80% van de bedden en 85% van de bevallingen. In 1996 was dat 43% van de bevallingen.
- De kraamafdelingen van type 2b en 3 vertegenwoordigen 34% van de instellingen en 57% van de bevallingen; zij vangen 77% van de meerlinggeboorten op, 74% van de geboorten onder 2,5 kg en 75% van de vroeggeboorten.
- Keizersnedepercentage: 22,0% in 2024, tegenover 21,5% in 2023. Van de keizersneden wordt 68,0% met spoed uitgevoerd en 32,0% gepland.
- Gemiddelde leeftijd van moeders bij de bevalling: 30,8 jaar, tegenover 29,1 jaar in 1997. Meerlinggeboorten: 1,6% van de bevallingen.
- 1.700 vrouwen werden vóór de bevalling overgeplaatst naar een kraamafdeling van type 3, 600 naar een kraamafdeling van type 2b.
Het type kraamafdeling verklaart een deel van de verschillen in verblijfsduur. Een vroeggeboorte of een meerlingzwangerschap eindigt vaker in een instelling van type 3, met een langer verblijf. Onze artikelen over het keizersnedepercentage in Frankrijk en over vroeggeboorte in Frankrijk gaan dieper in op deze twee situaties.
Standaard of vroeg ontslag: de richtlijnen van de HAS
De referentietekst is de richtlijn voor goede praktijk van de Haute Autorité de santé, gepubliceerd in maart 2014. De titel luidt: “Sortie de maternité après accouchement : conditions et organisation du retour à domicile des mères et de leurs nouveau-nés”. De richtlijn legt twee kaders vast.
Standaardontslag
Bij een eenlinggeboorte, à terme en zonder complicaties bij de moeder, is de standaardverblijfsduur maximaal 96 uur na een vaginale bevalling. Na een keizersnede is dat maximaal 120 uur, dus respectievelijk vier en vijf dagen. Het DREES-gemiddelde van 4,3 dagen na een vaginale bevalling ligt dus aan de bovenkant van de standaardmarge.
Vroeg ontslag
Een ontslag heet vroeg als het plaatsvindt binnen de eerste 72 uur na een vaginale bevalling, of binnen de eerste 96 uur na een keizersnede. Het vereist de toestemming van de moeder of het paar, en strengere voorwaarden voor de pasgeborene.
De voorwaarden om de pasgeborene te laten gaan
- Geboorte à terme, vanaf 37 weken amenorroe voor een standaardontslag en 38 weken voor een vroeg ontslag, een eenling met een normaal gewicht.
- Een normaal klinisch onderzoek na 48 levensuren en vóór het ontslag, door een kinderarts; bij vroeg ontslag een onderzoek op dezelfde dag en een Apgarscore van minstens 7 na 5 minuten.
- Een goed op gang gekomen voeding: minstens twee geobserveerde voedingen met een doeltreffende melkoverdracht, en plas en ontlasting.
- Een gewichtsverlies van minder dan 8% van het geboortegewicht.
- Geelzucht waarvoor geen fototherapie nodig is, en geen tekenen van infectie.
- De neonatale screenings uitgevoerd, of bij vroeg ontslag door de kraamafdeling georganiseerd met gegarandeerde traceerbaarheid; vitamine K1 toegediend.
Twee van deze punten hebben een eigen artikel: de neonatale screening en vitamine K bij de pasgeborene.
Wie volgt moeder en baby op na het ontslag?
Een vaste zorgverlener, meestal een zelfstandige verloskundige of een verloskundige van de PMI (de Franse openbare dienst voor moeder- en kindzorg), bij voorkeur al vóór de geboorte gekozen. De HAS voorziet twee bezoeken na een standaardontslag, het eerste binnen de week en bij voorkeur binnen 48 uur. Na een vroeg ontslag zijn het twee tot drie bezoeken, het eerste verplicht binnen 24 uur: is dat niet mogelijk, dan wordt het ontslag uitgesteld.
Voor de pasgeborene ligt het schema vast. Twee onderzoeken op de kraamafdeling, waarvan één door een kinderarts na 48 uur. Daarna een onderzoek tussen de 6e en de 10e dag, bij voorkeur door een kinderarts of een ervaren huisarts, die de gewichtstoename, de voeding en het uitblijven van geelzucht controleert. Tussen de 11e en de 28e dag kan een optioneel onderzoek volgen. Voor veel gezinnen neemt daarna de afspraak bij de PMI het over.
Het Prado-programma van de Assurance Maladie
Volgens ameli (pagina bijgewerkt op 1 oktober 2018) komt een adviseur van de Assurance Maladie (de Franse wettelijke ziektekostenverzekering) langs op de kraamafdeling om de terugkeer naar huis te regelen. Die helpt je een verloskundige te kiezen, die meestal binnen 48 uur na het ontslag een eerste huisbezoek aflegt, of binnen 24 uur bij vroeg ontslag. De nazorg wordt tot de 12e dag na de geboorte voor 100% vergoed, zonder dat je kosten hoeft voor te schieten bij de eerstelijnszorgverleners. Het verblijf zelf wordt voor 100% terugbetaald tot maximaal 12 dagen, met uitzondering van comfortkosten zoals een eenpersoonskamer.
Waarom de verblijven korter zijn geworden
Drie factoren komen samen. Chirurgische technieken en pijnbestrijding hebben het herstel na een keizersnede verkort, wat blijkt uit de daling met 2,0 dagen sinds 2003. De nazorg thuis is beter georganiseerd, met de zelfstandige verloskundigen en het Prado-programma, waardoor naar huis gaan op dag 3 minder risicovol is dan vroeger. Tot slot zijn de kraamafdelingen geconcentreerd: 445 instellingen in 2024, en 85% van de bevallingen in kraamafdelingen van type 2 en 3. De druk op de bedden bevordert ontslag zodra aan de voorwaarden is voldaan.
De HAS stelt vroeg ontslag niet voor als doel. Ze legt de voorwaarden vast en benadrukt dat het eerste bezoek binnen 24 uur niet onderhandelbaar is. Een korter verblijf is een optie voor een gezin dat er klaar voor is, geen norm.
Wat deze cijfers voor ouders veranderen
Allereerst de voorbereiding. Een echt nuttige vluchttas pak je in voor vier tot vijf dagen, niet voor een week. Daarna de terugkeer plannen: je vaste verloskundige kies je tijdens de zwangerschap, en het huis moet klaar zijn voordat je naar de kraamafdeling vertrekt, want gezinnen komen vaak op de derde of vierde dag thuis. De formaliteiten na de geboorte regel je deels al vanuit de kraamafdeling, te beginnen met de aangifte van de geboorte. Tot slot de organisatie van je omgeving: bij een kort verblijf spelen de eerste dagen zich thuis af, en onze tips om kraambezoek na de geboorte te organiseren krijgen dan hun volle betekenis.
Twee vragen om tijdens de zwangerschap aan de kraamafdeling te stellen. Hoe lang is het gebruikelijke verblijf in deze instelling na een vaginale bevalling en na een keizersnede? Wie zorgt voor de nazorg thuis als het ontslag op een vrijdagavond of een feestdag valt?
Samengevat
Verblijfsduur op de kraamafdeling in 2024: gemiddeld 4,7 dagen, 4,3 na een vaginale bevalling, 6,0 na een keizersnede, stabiel sinds 2023. De HAS legt het standaardontslag vast op maximaal 96 uur na een vaginale bevalling en 120 uur na een keizersnede. Vroeg ontslag ligt onder respectievelijk 72 en 96 uur, met een bezoek van de verloskundige binnen 24 uur. De pasgeborene wordt tussen de 6e en de 10e dag opnieuw onderzocht. Het verblijf en de Prado-nazorg worden tot de 12e dag voor 100% vergoed.
Bronnen
- DREES, “Les établissements de santé en 2024”, editie 2026, fiches “La naissance : les maternités” en “La naissance : caractéristiques des accouchements” en overzicht, verschenen op 20 mei 2026, bijgewerkt op 8 oktober 2026.
- Haute Autorité de santé, “Sortie de maternité après accouchement : conditions et organisation du retour à domicile des mères et de leurs nouveau-nés”, richtlijn voor goede praktijk, maart 2014.
- Assurance Maladie, “Accouchement et retour à domicile : prise en charge et accompagnement”, ameli.fr, bijgewerkt op 1 oktober 2018.
