Het keizersnedepercentage in Frankrijk bedroeg in 2021 21,4% van de bevallingen, volgens de Enquête nationale périnatale, uitgevoerd door Santé publique France en Inserm. Dit cijfer is sinds 2010 stabiel, terwijl het wereldwijde percentage blijft stijgen. Hieronder leest u wat de officiële gegevens meten, wat de aanleiding kan zijn voor een keizersnede, welk standpunt de Wereldgezondheidsorganisatie inneemt en wat deze cijfers concreet betekenen voor ouders die zich op een bevalling voorbereiden.
Wat is het keizersnedepercentage in Frankrijk vandaag?
In 2021 beviel 21,4% van de vrouwen die in Europees Frankrijk bevielen via een keizersnede. In 2016 was dat 20,3%. De Enquête nationale périnatale, waarvan de resultaten op 6 oktober 2022 werden gepubliceerd, beschrijft dit percentage als stabiel sinds 2010. Iets meer dan één op de vijf bevallingen eindigt dus in de operatiekamer, en dit aandeel is in tien jaar tijd niet significant veranderd.
Dit onderzoek is de referentiebron voor dit onderwerp. Het wordt ongeveer elke vijf jaar gedurende één week uitgevoerd onder alle vrouwen die in Frankrijk bevallen. Aan de editie van 2021 namen 12.723 vrouwen in Europees Frankrijk deel, goed voor 12.939 geboorten, in 456 kraamklinieken en 6 geboortehuizen.
Wat meet de Enquête nationale périnatale over keizersneden?
Het keizersnedepercentage moet niet op zichzelf worden gelezen. Het onderzoek registreert daarnaast verschillende indicatoren die beschrijven hoe er in Frankrijk wordt bevallen:
- Het inleiden van de bevalling is toegenomen: 25,8% van de bevallingen in 2021, tegenover 22,0% in 2016.
- 82,7% van de vrouwen krijgt epidurale pijnbestrijding.
- Instrumentele vaginale bevallingen (forceps, vacuümextractor) blijven stabiel, rond 12%.
- Het aantal episiotomieën is sterk gedaald: 8,3% in 2021, tegenover 20,1% in 2016.
- Verloskundigen begeleiden 88,6% van de spontane vaginale bevallingen.
Het totaalbeeld is dat van een verloskunde die anders ingrijpt: minder episiotomieën, meer ingeleide bevallingen en een keizersnedepercentage dat niet toeneemt.
Waarom blijft het keizersnedepercentage in Frankrijk stabiel?
Het onderzoek identificeert de belangrijkste risicofactor: al eerder via een keizersnede zijn bevallen. Een eerste keizersnede vergroot de kans op een tweede aanzienlijk, waardoor het percentage van de ene generatie geboorten op de andere in stand wordt gehouden. Dit verklaart waarom de Franse aanbevelingen vooral gericht zijn op het voorkomen van een eerste keizersnede en op de mogelijkheid van een vaginale bevalling na een eerdere keizersnede.
De Haute Autorité de santé publiceerde in 2012 een aanbeveling over de indicaties voor een geplande keizersnede à terme. Daarin wordt onder meer verduidelijkt dat een littekenuterus op zichzelf geen indicatie is voor een geplande keizersnede en dat een stuitligging of tweelingzwangerschap daar niet automatisch toe verplicht. De beslissing wordt per geval genomen, nadat de vrouw informatie heeft gekregen.
Ook andere factoren beïnvloeden het percentage, al kunnen die in het onderzoek niet afzonderlijk worden geanalyseerd. De leeftijd van moeders neemt toe: in 2021 was 19,2% van de bevallende vrouwen tussen 35 en 39 jaar oud, tegenover 17,2% in 2016, en 5,4% was 40 jaar of ouder, tegenover 3,9%. 23,0% van de zwangere vrouwen heeft overgewicht en 14,4% obesitas; beide indicatoren zijn toegenomen. Deze ontwikkelingen wijzen eerder op een stijging van het aantal keizersneden, waardoor de waargenomen stabiliteit des te opvallender is.
Hoe verhoudt Frankrijk zich tot de rest van de wereld?
Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie vond in 2018 wereldwijd 21% van de geboorten via een keizersnede plaats; dat percentage blijft stijgen. De WHO verwacht dat in 2030 29% van de geboorten via een keizersnede zal plaatsvinden als de trend doorzet. De regionale verschillen zijn aanzienlijk: 25,7% in Europa, 42,8% in Latijns-Amerika en het Caribisch gebied en 5,0% in Sub-Sahara-Afrika.
Frankrijk zit dus onder het Europese gemiddelde en ongeveer op het wereldwijde gemiddelde van 2018. De twee uitersten die de WHO beschrijft, bestaan naast elkaar: een teveel aan medisch niet-gerechtvaardigde keizersneden in een deel van de wereld en onvoldoende toegang tot deze ingreep op plaatsen waar die levens zou redden.
Bestaat er een ‘goed’ keizersnedepercentage?
Sinds 1985 hanteerde de internationale medische gemeenschap lange tijd een ideale bandbreedte van 10 tot 15%. In een verklaring die op 9 april 2015 werd gepubliceerd, nuanceerde de WHO deze doelstelling. Op bevolkingsniveau ziet de organisatie dat de moeder- en babysterfte afneemt wanneer het keizersnedepercentage in de buurt van 10% komt, maar boven die drempel is er geen bewijs dat de sterfte verder afneemt.
De WHO adviseert niet langer om naar een bepaald percentage te streven. Elke keizersnede moet volgens de organisatie beantwoorden aan een medische noodzaak en instellingen moeten de Robson-classificatie gebruiken om hun werkwijzen op een uniforme manier te vergelijken. Deze classificatie verdeelt vrouwen in tien groepen op basis van pariteit, zwangerschapsduur, ligging van de foetus en de manier waarop de bevalling begint. Zo kan worden vastgesteld in welke groep het aantal keizersneden toeneemt, in plaats van algemene percentages te vergelijken waarin verschillende situaties door elkaar lopen.
Wat betekenen deze cijfers voor ouders?
Een kans om rekening mee te houden, geen vaststaand gegeven
Eén op de vijf vrouwen bevalt via een keizersnede, vaak zonder dat dit gepland was. Weten dat de ingreep vaak voorkomt, goed wordt begeleid en meestal tijdens de bevalling wordt beslist, helpt om er zonder dramatisering rekening mee te houden. In cursussen ter voorbereiding op de bevalling komt een keizersnede doorgaans aan bod. Het is terecht om aan de kraamkliniek te vragen hoe zij hiermee omgaat, bijvoorbeeld wat betreft de aanwezigheid van de begeleider en het contact met de baby.
Een iets andere ziekenhuistas en thuiskomst
Na een keizersnede duurt het verblijf in de kraamkliniek doorgaans langer dan gemiddeld; in 2021 bedroeg het gemiddelde 3,7 dagen voor alle bevallingswijzen samen. Door het litteken mag u gedurende enkele weken geen zware lasten dragen en zijn sommige bewegingen beperkt. Kleding zonder strakke tailleband meenemen en vooraf hulp thuis regelen, maakt een echt verschil. Ons artikel over de ziekenhuistas vertelt wat u werkelijk nodig hebt, en het artikel over de eerste uitstapjes met een pasgeborene helpt om het ritme weer op te pakken zonder uzelf te forceren.
Een tweede zwangerschap voorbereiden
Omdat een eerdere keizersnede de belangrijkste risicofactor voor een nieuwe keizersnede is, komt de vraag naar een vaginale bevalling na een keizersnede al tijdens de volgende zwangerschap aan de orde. Dit bespreekt u met het verloskundig team, afhankelijk van de reden voor de eerste ingreep, de tijd tussen de zwangerschappen en het verloop van de huidige zwangerschap.
Andere onderzoeksgegevens die ouders direct aangaan
De Enquête nationale périnatale 2021 biedt nog andere nuttige aanknopingspunten, die we in afzonderlijke artikelen hebben behandeld. Het vroeggeboortepercentage is stabiel op 7,0%, een onderwerp dat wordt uitgediept in ons artikel over vroeggeboorte in Frankrijk. Een postpartumdepressie treft 16,7% van de vrouwen twee maanden na de bevalling; dit sluit aan bij ons artikel over de babyblues en postpartumdepressie. Ook borstvoeding, roken tijdens de zwangerschap en vaccinatie tegen griep worden gemeten. Ons artikel over borstvoeding in Frankrijk neemt deze gegevens over. Tot slot is het aantal kraamklinieken tussen 2016 en 2021 met 8% gedaald; deze ontwikkeling moet worden gelezen naast de cijfers over het geboortecijfer in Frankrijk.
Samengevat
Het keizersnedepercentage in Frankrijk bedraagt 21,4%, is al tien jaar stabiel, ligt onder het Europese gemiddelde van 25,7% en ver onder de 42,8% die in Latijns-Amerika wordt waargenomen. De belangrijkste risicofactor is een eerdere keizersnede. De WHO hanteert niet langer een streefpercentage en vraagt dat elke ingreep medisch wordt gerechtvaardigd. Voor ouders betekenen deze cijfers dat zij zich op de bevalling kunnen voorbereiden met de mogelijkheid van een keizersnede in gedachten, zonder er bang voor te zijn of ervan uit te gaan dat die zal plaatsvinden.
Bronnen
- Santé publique France, Inserm: Enquête nationale périnatale, resultaten van de editie 2021, persbericht van 6 oktober 2022 en rapport « Les naissances, le suivi à deux mois et les établissements ».
- Wereldgezondheidsorganisatie: « Caesarean section rates continue to rise, amid growing inequalities in access », 16 juni 2021.
- Wereldgezondheidsorganisatie: « Déclaration de l’OMS sur les taux de césarienne », 9 april 2015.
- Haute Autorité de santé: « Indications de la césarienne programmée à terme », aanbeveling voor goede praktijk, januari 2012.
