Klanknabootsingen bij je baby, zoals “boe”, “woef” of “broem”, komen meestal tegelijk met de eerste woordjes, tussen 12 en 24 maanden. Veel kinderen zeggen “kwak-kwak” voordat ze “eend” zeggen. Dat is normaal, en zelfs nuttig: deze woordjes zijn makkelijker uit te spreken en te onthouden. Gezondheidsinstanties leggen geen vaste leeftijd vast voor dierengeluiden.
In dit artikel lees je wat we weten over deze bijzondere woordjes, welke mijlpalen in de taalontwikkeling echt tellen en welke spelletjes een peuter helpen ze te zeggen.
Wat is een klanknabootsing bij een peuter?
Een klanknabootsing imiteert een geluid: de roep van een dier, de motor van een auto, een deur die dichtslaat, stromend water. In de taal van een kind van 1 tot 3 jaar hoor je er verschillende soorten van.
- Dierengeluiden: “boe”, “miauw”, “woef”, “kwak-kwak”, “kukeleku”, “bè”.
- Voertuiggeluiden: “broem”, “toet-toet”, “tatoe-tatoe”.
- Alledaagse geluiden: “boem”, “plons”, “pats-boem”, “njam”.
Sommige dienen een tijdje als naam voor het ding zelf. Je kind zegt “woef” terwijl het naar een hond wijst, of “broem” voor een auto. Het juiste woord komt later wel, zonder dat je het elke keer hoeft te verbeteren.
Op welke leeftijd doet een baby dierengeluiden na?
Er bestaat geen officiële mijlpaal voor dierengeluiden. Noch de mijlpalenlijst van de Amerikaanse Centers for Disease Control and Prevention (CDC), noch de mijlpalen van Naître et grandir noemen ze. Je kunt ze wel plaatsen ten opzichte van de fasen in de taalontwikkeling, die goed beschreven zijn.
Volgens Naître et grandir zegt een kind zijn eerste woordje meestal tussen 12 en 16 maanden. De eerste woordjes gaan over bekende personen en voorwerpen, of momenten van de dag zoals “bedje” of “dag dag”. Klanknabootsingen verschijnen in dezelfde periode, vaak bij de allereerste woordjes.
Rond 18 tot 24 maanden begint een kind twee woorden te combineren, zoals “papa weg” of “nog melk”. Ook dierengeluiden worden dan gecombineerd: “grote woef”, “nog boe”. Tussen 2 en 3 jaar maakt het vaker zinnetjes van twee of drie woorden, en maken de klanknabootsingen geleidelijk plaats voor de echte namen.
Deze leeftijden zijn gemiddelden. Sommige kinderen doen al vanaf 12 maanden dieren na, andere doen het nooit veel en gaan meteen over op de namen. Allebei normaal.
Eerst begrijpen, dan zeggen
Lang voordat je kind “boe” zegt, herkent het de koe als je die noemt. De CDC-mijlpalenlijst voor 2 jaar noemt een kind dat dingen in een boek aanwijst als je erom vraagt, bijvoorbeeld “Waar is de beer?”. Dat begrijpen gaat altijd vooraf aan het zeggen. Ons artikel over het kind dat lichaamsdelen aanwijst beschrijft dezelfde logica.
Waarom zijn klanknabootsingen makkelijker te zeggen?
Taalkundige Catherine Laing van de Universiteit van Cardiff onderzocht de eerste woordjes van zestien kinderen. Haar artikel, in 2019 gepubliceerd in het tijdschrift Language Learning and Development, vertrekt vanuit een vaststelling: klanknabootsingen komen veel vaker voor in de eerste woordjes van kinderen dan in de taal van volwassenen.
Twee verklaringen vullen elkaar aan.
- De klank lijkt op het ding. “Boe” doet denken aan de koe, “broem” aan de auto. Onderzoekers spreken van iconiciteit: die band tussen het woord en wat het aanduidt, zou zulke woorden makkelijker te leren kunnen maken.
- De vorm is eenvoudig uit te spreken. Laing ziet bij kinderen een voorkeur voor open lettergrepen, eerst een medeklinker en dan een klinker, en voor medeklinkers die zich herhalen. “Boe-boe” of “bè-bè” passen precies bij die vormen die makkelijk te plannen en te maken zijn.
Ook volwassenen dragen daaraan bij. Als we tegen een peuter praten, gebruiken we vanzelf die woordjes, met een zangeriger stem en veel herhaling. Je kind hoort ze dus vaak, in situaties die het interessant vindt.
Klanknabootsingen bij je baby: moet je ze zelf gebruiken?
Ja, zonder twijfel, zolang je ze koppelt aan het echte woord. “Kijk, een koe! Die zegt boe” geeft je kind beide stukjes informatie tegelijk. Met de klanknabootsing kan het meteen meedoen; de naam komt wanneer het eraan toe is.
Verbeteren is daarentegen niet nodig als je kind “woef” zegt tegen een hond. Herformuleer gewoon op een natuurlijke manier: “Ja, dat is een hond, die zegt woef.” Naître et grandir raadt aan je kind te prijzen als het een woord herhaalt, zonder het te pushen.
Spelletjes en activiteiten om klanknabootsingen te stimuleren
Dierengeluiden lenen zich voor veel kleine spelletjes, zonder speciaal materiaal.
- Prentenboeken en dierenboekjes: aanwijzen, benoemen, het geluid maken en dan even stil zijn, zodat je kind het zelf probeert. Ons artikel over voorlezen aan je baby geeft nog meer ideeën.
- Kinderliedjes over een boerderij of dieren: de herhaling doet het werk.
- Het spelletje “wie zegt…?”: “Wie zegt miauw?” Je kind wijst de poes aan op een plaatje of tussen zijn speelfiguurtjes.
- Figuurtjes op de grond: een geïmproviseerde boerderij met een paar dieren op een speelkleed nodigt uit om op kindhoogte te spelen.
- Alledaagse geluiden: benoem de “plons” in bad, het “broem” van de auto, het “njam” bij het eten.
Deze spelletjes draaien om nabootsen, een krachtige motor op deze leeftijd. Ons artikel over nabootsen bij baby’s legt uit hoe je kind leert door volwassenen te observeren.
Gebaren helpen ook
Het dier nadoen, met je armen klapperen als een eend of galopperen als een paard, verbindt het lichaam met het geluid. Bij een kind dat weinig praat, zeggen gebaren en aanwijzen al heel veel. Ons artikel over de baby die met zijn vinger wijst gaat dieper in op die fase.
Van klanknabootsingen naar de eerste zinnetjes
Volgens Naître et grandir gaat de woordenschat van een kind pas echt snel groeien, en begint het pas woorden te combineren, als het er zo’n vijftig kent. Klanknabootsingen horen bij die eerste voorraad. Ze dienen vaak als bouwstenen voor de eerste combinaties: “poes miauw”, “auto broem”.
Beetje bij beetje vervangt je kind “woef” door “hond” en daarna door “de hond”. Dat gebeurt vanzelf, in de loop van gesprekken. Wil je weten hoe het verdergaat? Ons artikel over de taalontwikkeling van je baby beschrijft de fasen tot 3 jaar.
Mijn kind doet geen dierengeluiden na: moet ik me zorgen maken?
Op zich niet. Een kind kan nooit “boe” zeggen en toch helemaal normaal praten. Waar het om gaat, is de communicatie als geheel: begrijpt het eenvoudige opdrachtjes, laat het zien wat het wil, zoekt het contact, komen er in de loop van de maanden woordjes bij?
De CDC-mijlpalenlijst voor 2 jaar bevat onder meer deze punten:
- minstens twee woorden samen zeggen, zoals “nog melk”;
- dingen in een boek aanwijzen als je erom vraagt;
- minstens twee lichaamsdelen aanwijzen;
- andere gebaren gebruiken dan zwaaien en wijzen, zoals een kusje geven met de hand of ja knikken.
Ontbreken er meerdere van deze mijlpalen, bespreek het dan met je arts of met de PMI (de Franse dienst voor moeder- en kindzorg). Een gehoortest hoort er vaak bij. Vroeg ingrijpen helpt je kind, en een consult betekent niet dat er een probleem is.
Om te onthouden
- Klanknabootsingen verschijnen vaak samen met de eerste woordjes, tussen 12 en 24 maanden.
- Er bestaat geen officiële leeftijd voor dierengeluiden: het is een veelvoorkomende fase, geen mijlpaal.
- Ze zijn makkelijker te zeggen omdat hun klank op het ding lijkt en hun vorm eenvoudig is.
- Ze samen met het echte woord gebruiken helpt je kind zijn woordenschat uit te breiden.
- Geen dierengeluiden is op zich geen reden tot zorg: kijk naar alle mijlpalen van de taalontwikkeling samen.
Bronnen
- Laing C. E., “Phonological motivation for the acquisition of onomatopoeia: An analysis of early words”, Language Learning and Development, jrg. 15, nr. 2, p. 177-197, 2019.
- Naître et grandir, “Language development in children aged 1 to 3”, bijgewerkt in augustus 2024.
- Naître et grandir, infographic “Le développement du langage de 0 à 5 ans”.
- Centers for Disease Control and Prevention (CDC), “2 Year Online Milestone Checklist”, bijgewerkt op 17 februari 2026.
