Baby buiten laten slapen voor het dutje is een gebruikelijke praktijk in Denemarken, Noorwegen, Zweden en Finland. Het kind ligt in een kinderwagen, op een balkon of in de tuin, warm aangekleed, ook bij temperaturen onder nul. Ouders merken dat hun kind langer slaapt en beter ademt.
De vraag die Franse ouders bezighoudt, is eenvoudig. Berust deze gewoonte op gegevens, en kan men dit hier toepassen zonder risico's te nemen? Dit is wat we weten, wat we niet weten en welke voorwaarden moeten worden nageleefd.
Waar komt het dutje in de buitenlucht vandaan?
In Finland verspreidde deze praktijk zich vanaf de jaren 1920. Kinderarts Arvo Ylppö, oprichter van het Finse netwerk van consultatiebureaus voor zuigelingen, raadde dit aan als middel om luchtweginfecties tegen te gaan in overvolle en slecht geventileerde woningen.
Daarna werd het een sociale norm. Tegenwoordig kijkt in een groot deel van Scandinavië niemand ervan op als kinderwagens voor cafés of kinderdagverblijven staan. Sommige Noordse kinderdagverblijven organiseren het dutje het hele jaar door buiten.
Het gaat dus niet om een methode voor kinderzorg die door iemand is bedacht en verkocht. Het is een oude culturele gewoonte, ontstaan vanuit een specifieke gezondheidssituatie.
Wat zeggen de beschikbare onderzoeken?
De meest uitgebreide onderzoeken komen van de Universiteit van Oulu in Finland. Marjo Tourula wijdde tussen 2008 en 2013 een proefschrift en verschillende artikelen aan deze praktijk.
Het meest aangehaalde resultaat heeft betrekking op de duur. Dutjes buiten duren langer dan dutjes binnen, soms aanzienlijk langer. Volgens de onderzoeken uit Oulu ligt de temperatuur die samenhangt met de langste dutjes rond min vijf graden.
Een tweede onderdeel richtte zich op de huidtemperatuur van kinderen en op de werkelijke isolatie van de kleding. Het doel was na te gaan of het kind niet afkoelt. De metingen laten zien dat de kleding die gezinnen gebruiken deze functie vervult onder de onderzochte omstandigheden.
Wat deze onderzoeken niet aantonen
We moeten de reikwijdte van deze resultaten precies duiden. Het gaat om kleinschalige observationele onderzoeken, uitgevoerd in een specifiek klimaat en een specifieke cultuur. Ze beschrijven een praktijk, maar bewijzen geen gezondheidsvoordeel.
Er zijn geen solide gegevens die aantonen dat buiten slapen luchtweginfecties vermindert. De vaak genoemde verklaring — koude buitenlucht bevat minder virussen dan de afgesloten lucht in een kamer — is aannemelijk, maar niet aangetoond bij zuigelingen.
Tot slot is een langer dutje niet automatisch een beter dutje. Bij een kind dat 's nachts moeilijk slaapt, kunnen langere dutjes het probleem verschuiven. We bespreken deze balans in ons artikel over het organiseren van dutjes bij baby's.
Is het veilig om een baby buiten te laten slapen?
De regels voor veilig slapen veranderen niet omdat men buiten is. Ze gelden onverminderd en hebben voorrang op elke culturele overweging.
Het kind slaapt op de rug, op een vlakke en stevige ondergrond, zonder kussen, zonder zachte rand rond de reiswieg en zonder dekentje dat over het gezicht kan schuiven. Deze punten worden uitvoerig besproken in ons artikel over veilig slapen voor zuigelingen.
Daar komen drie specifieke risico's van buiten bij. Het eerste is oververhitting, die vaker voorkomt dan afkoeling: een kind dat te warm is aangekleed in een gesloten reiswieg in de zon. Het tweede is belemmering van de luchtcirculatie door een dekentje dat over de kap is gelegd om schaduw te creëren. Het derde is onvoldoende toezicht.
Voorwaarden waaraan moet worden voldaan
Het toezicht moet daadwerkelijk zijn. Gebruik een audio- of videobabyfoon, houd een raam open of ga regelmatig kijken: het kind mag nooit buiten bereik zijn.
Kleed het kind in laagjes, met een eenvoudig controlepunt. Voel aan de nek van het kind, niet aan de handen of voeten, die altijd kouder zijn. De nek moet lauw en droog aanvoelen. Als deze vochtig is, draagt het kind een laag te veel.
Het gezicht blijft vrij en in de buitenlucht. Leg geen dekentje over de kap en gebruik geen gesloten regenhoes als het niet regent. Een goede luchtcirculatie heeft voorrang.
Tot slot blijft de duur redelijk. Een dutje, geen hele ochtend. Laat het kind ook niet buiten slapen bij harde wind, ijzel, een piek in de luchtvervuiling of wanneer het ziek is of koorts heeft.
Vanaf welke leeftijd en bij welke temperatuur?
Er bestaat geen officiële Franse ondergrens. In de Noordse landen wacht men doorgaans enkele levensweken en tot de gewichtstoename goed op gang is gekomen. Een pasgeborene kan zijn temperatuur nog slecht regelen, wat tot voorzichtigheid maant.
Wat de temperatuur betreft, stoppen Noordse gezinnen vaak rond min tien graden. In Frankrijk wordt de vraag zelden zo gesteld. Het klimaat op het vasteland maakt het veel eenvoudiger: een dutje op een balkon bij vijf graden, met de juiste kleding, levert geen bijzondere problemen op.
De omgekeerde situatie is bij ons in werkelijkheid lastiger. In de zomer loopt de temperatuur in een reiswieg die in de zon staat zeer snel op. We bespreken deze voorzorgsmaatregelen uitvoerig in ons artikel over baby's en extreme hitte.
Moet je het doen?
Het is niet verplicht en er is geen bewijs dat een kind dat nooit buiten slaapt daar nadeel van ondervindt. Het is een optie, geen norm.
Voor sommige gezinnen biedt het wel concrete voordelen. Het lost het probleem van huishoudelijk lawaai tijdens het dutje op. Het maakt het mogelijk dat de ouder buiten blijft met een ouder kind. En het voorkomt dat je een slapend kind na een wandeling naar binnen moet brengen.
Als het idee je aanspreekt, begin dan klein: twintig minuten op een balkon, bij droog en zacht weer, binnen zichtafstand. Observeer. Sommige kinderen slapen beter, andere niet. Het is dezelfde geleidelijke aanpak als bij de eerste uitstapjes, die we beschrijven in ons artikel over de eerste uitstapjes met een pasgeborene.
En bij het weer naar binnen gaan?
De wakkere tijd na het dutje brengt het kind meestal op de grond door. Daar ontwikkelt de motoriek zich voor een belangrijk deel, en een schone, afwasbare en schokdempende ondergrond maakt dat gemakkelijker, vooral wanneer buiten en binnen elkaar afwisselen.
De criteria die een goede speelondergrond van een slechte onderscheiden, worden per materiaal uitgelegd in onze gids over schuimmatten voor baby's.
Tot slot nog een seizoensgebonden aandachtspunt. In de winter blijft de verspreiding van luchtwegvirussen het echte onderwerp, veel meer dan de temperatuur tijdens het dutje. We hebben dit behandeld in ons artikel over het voorkomen van bronchiolitis.
Andere praktische vragen worden beantwoord in onze FAQ's.
Bronnen
Tourula M. et al., « Infants sleeping outdoors in a northern winter climate: skin temperature and duration of sleep », Acta Paediatrica, 2010. Tourula M., « The childcare practice of children's daytime sleeping outdoors in the context of northern Finnish winter », proefschrift, Universiteit van Oulu, 2011. Tourula M., Pölkki T., Isola A., « The Cultural Meaning of Children Sleeping Outdoors in Finnish Winter », Journal of Transcultural Nursing, 2013. Haute Autorité de santé, aanbevelingen voor veilig slapen bij zuigelingen.
