Groeimelk is niet noodzakelijk volgens de Europese Autoriteit voor voedselveiligheid (EFSA) en de Organisation mondiale de la santé (OMS, de Wereldgezondheidsorganisatie). De Franse gezondheidsautoriteiten vinden groeimelk tot de leeftijd van 3 jaar toch beter dan koemelk, vooral vanwege het ijzer. Beide standpunten berusten op dezelfde gegevens, maar beoordelen het risico op een tekort anders.
Dit artikel zet uiteen wat elke instelling en de Europese regelgeving precies zeggen, en daarna de praktische richtlijnen waarover iedereen het eens is: hoeveelheid melk, de rol van ijzer en van andere voeding.
Wat is groeimelk?
Het is een melkdrank voor kinderen vanaf 12 maanden, vaak verkocht als ‘opvolgmelk 3’ of ‘peutermelk’. ANSES (het Franse agentschap voor voedselveiligheid) beschrijft groeimelk in haar advies van 12 juni 2019 als een melkvoeding voor jonge kinderen. Ze is verrijkt met ijzer, vitamine D en essentiële vetzuren, en bevat minder eiwit dan koemelk.
De juridische status verschilt van die van zuigelingenmelk. Volledige zuigelingenvoeding en opvolgzuigelingenvoeding, tot 12 maanden, vallen onder Gedelegeerde Verordening (EU) 2016/127, die hun samenstelling vastlegt. Voor groeimelk bestaat geen eigen verordening. Sinds 20 juli 2016 is het een gewoon verrijkt levensmiddel, dat onder de algemene regels valt voor de toevoeging van vitaminen en mineralen, etikettering en claims.
Groeimelk: wat EFSA en de OMS zeggen
EFSA: ‘geen unieke rol’
Op 25 oktober 2013 publiceerde EFSA een advies over de voedingsbehoeften van zuigelingen en jonge kinderen. De deskundigen concluderen dat groeimelk geen unieke rol speelt in de voeding van kinderen van 1 tot 3 jaar. Volgens EFSA levert groeimelk voedingsstoffen niet doeltreffender dan andere voedingsmiddelen in een normaal eetpatroon.
Toch stelt het advies bij een deel van de jonge kinderen in Europa een te lage inname vast:
- van omega-3-vetzuren;
- van ijzer;
- van vitamine D;
- van jodium, in sommige landen.
Om in deze behoeften te voorzien, noemt EFSA meerdere gelijkwaardige mogelijkheden. Groeimelk is er één van, net als verrijkte koemelk, verrijkte granen, supplementen, of vlees en vis die tijdens de overgang naar vaste voeding worden geïntroduceerd.
De OMS (WHO): dierlijke melk na 12 maanden
In haar richtlijn over aanvullende voeding voor kinderen van 6 tot 23 maanden, gepubliceerd in oktober 2023, onderscheidt de OMS twee leeftijden. Tussen 6 en 11 maanden kan een kind dat geen borstvoeding krijgt zuigelingenmelk of dierlijke melk krijgen. Tussen 12 en 23 maanden beveelt de OMS dierlijke melk aan en vindt ze opvolgmelk onnodig en niet aanbevolen.
Ze wijst er ook op dat melk voor jonge kinderen sinds een notitie uit 2016 als vervangingsmiddel voor moedermelk wordt beschouwd. De promotie ervan valt daarom onder de Internationale Code voor het op de markt brengen van vervangingsmiddelen voor moedermelk.
De Europese Commissie: geen specifieke regels
In een verslag van 31 maart 2016 baseert de Europese Commissie zich op het advies van EFSA. Ze concludeert dat een correcte toepassing van de algemene levensmiddelenwetgeving volstaat en dat specifieke regels niet nodig zijn. Het verslag schat de Europese markt in 2012 op meer dan 42.000 ton en meer dan 500 miljoen euro. Het stelt een prijs vast die dicht bij die van zuigelingenmelk ligt en duidelijk hoger is dan die van koemelk.
Wat de Franse autoriteiten aanbevelen
De HCSP: beter tot 3 jaar, bewijs ter discussie
De Haut Conseil de la santé publique (HCSP, de Franse Hoge Raad voor de volksgezondheid) heeft de voedingsrichtlijnen voor kinderen van 0 tot 3 jaar herzien in een advies van 30 juni 2020. Hij beschouwt groeimelk als een product dat is afgestemd op de behoeften van jonge kinderen. Hij vindt groeimelk tot 3 jaar de betere keuze, vooral bij bevolkingsgroepen met het grootste risico op ijzertekort.
Over het algemene nut blijft de HCSP voorzichtig. Afgezien van een gunstig effect op de ijzerstatus staat de bewijskracht voor voordelen bij de algemene bevolking nog wetenschappelijk ter discussie. Drinkt je kind koemelk, dan raadt de HCSP aan de ijzerbehoefte via andere voeding te dekken, zoals peulvruchten en vlees.
ANSES: ijzer, het zwakke punt bij 1- tot 3-jarigen
Het advies van ANSES van juni 2019 werpt licht op de ijzervraag. Volgens haar schattingen krijgt ongeveer 30% van de kinderen van 12 tot 35 maanden te weinig ijzer binnen. Bij 6 tot 11 maanden ligt het aandeel boven 50%. We gaan dieper in op deze gegevens in ons artikel over ijzertekort bij baby’s.
ANSES wijst er ook op dat de samenstelling van koemelk niet aan alle waarden voldoet die voor zuigelingenmelk zijn vastgelegd. Dat verklaart de Franse voorkeur voor aangepaste melk in de eerste levensjaren.
Santé.fr: 500 ml per dag
Het Franse openbare gezondheidsportaal Santé.fr beveelt in zijn pagina over de voedingsbehoeften van 1 tot 3 jaar, bijgewerkt op 1 oktober 2026, groeimelk aan tot 3 jaar. De pagina neemt inhoud over van de Association française de pédiatrie ambulatoire (Franse vereniging van eerstelijnskinderartsen). Ze adviseert ongeveer 500 ml melk per dag, en niet meer dan 800 ml.
Groeimelk of koemelk: hoe kies je?
De instellingen verschillen van mening over de noodzaak van groeimelk, niet over het doel. Ze willen allemaal voorzien in de behoefte aan ijzer, vitamine D en vetzuren, zonder te veel eiwit. Er tekenen zich drie situaties af.
- Je kind eet gevarieerd, met elke dag vlees, vis, eieren of peulvruchten: volgens EFSA en de OMS is volle koemelk prima, in de aanbevolen hoeveelheden.
- Je kind eet weinig vlees of weigert veel voedingsmiddelen: groeimelk wordt dan een eenvoudige manier om ijzer te geven, zoals de HCSP en ANSES benadrukken.
- Je kind eet vegetarisch: voldoende ijzer vraagt extra aandacht, en medisch advies is nuttig.
In alle gevallen krijgt vitamine D in Frankrijk een aparte suppletie, voorgeschreven door de arts. We leggen de regels uit in ons artikel over vitamine D bij baby’s.
De richtlijnen waarover iedereen het eens is
- De hoeveelheid: ongeveer 500 ml melk per dag tussen 1 en 3 jaar, minder naarmate vaste voeding belangrijker wordt, en niet meer dan 800 ml. Zuivelproducten tellen mee in dit totaal.
- Plantaardige dranken: vóór 1 jaar vervangen ze geen zuigelingenmelk, benadrukken de HCSP en ANSES, omdat ze tot tekorten kunnen leiden. Het zijn geen melk.
- Andere dierlijke melk: geiten- en schapenmelk zijn geen oplossing bij een koemelkallergie, zoals ons artikel over koemelkeiwitallergie uitlegt.
- De beker: rond 1 jaar kan melk uit een glas of beker gedronken worden. Onze richtlijnen over de leeftijd waarop je baby uit een glas drinkt helpen bij de overgang.
- De rest van het bord: melk vult een gevarieerd eetpatroon aan, maar vervangt het niet. De officiële richtlijnen staan in ons artikel over de overgang naar vaste voeding volgens ANSES.
Wat je moet onthouden
EFSA, de OMS en de Europese Commissie vinden groeimelk niet noodzakelijk, op voorwaarde dat de voeding in de behoeften voorziet. De Franse autoriteiten vinden groeimelk tot 3 jaar de betere keuze, vooral voor ijzer, maar erkennen dat het bewijs ter discussie staat. De keuze hangt dus af van wat je kind werkelijk eet. Bespreek het met je arts of met de PMI (de Franse dienst voor moeder- en kindzorg); dit artikel vervangt geen medisch advies.
Bronnen
- EFSA, persbericht van 25 oktober 2013 en ‘Scientific Opinion on nutrient requirements and dietary intakes of infants and young children in the European Union’, EFSA Journal, 2013.
- Europese Commissie, verslag COM(2016) 169 over voeding voor jonge kinderen, 31 maart 2016.
- Organisation mondiale de la santé, ‘WHO Guideline for complementary feeding of infants and young children 6–23 months of age’, oktober 2023.
- ANSES, advies over de actualisering van de PNNS-voedingsrichtlijnen voor kinderen van 0 tot 3 jaar, adviesaanvraag nr. 2017-SA-0145, 12 juni 2019.
- Haut Conseil de la santé publique, advies over de herziening van de voedingsrichtlijnen voor kinderen van 0-36 maanden en 3-17 jaar, 30 juni 2020.
- Santé.fr, ‘1 et 3 ans : besoins nutritionnels de mon enfant’, bijgewerkt op 1 oktober 2026.
