Als je baby de tong uitsteekt, doet hij meestal iets heel gewoons. Hij ontdekt zijn mond, reageert op een gezicht, laat zien dat hij honger heeft of duwt voeding weg die hij nog niet kan doorslikken. Het is een veelvoorkomend gebaar gedurende het hele eerste jaar. Het wordt pas een medisch onderwerp als het samengaat met moeite met drinken, slikken of de mond sluiten.
Dit artikel zet de bekende redenen op een rij, leeftijd per leeftijd, en wat onderzoek echt zegt over imitatie bij pasgeborenen. Dat is minder duidelijk dan je vaak leest.
Waarom steekt een baby de tong uit?
Een baby steekt de tong uit om vijf hoofdredenen. Hij ontdekt zijn mond en de gewaarwordingen die die oplevert. Hij reageert op het gezicht van een volwassene. Hij zoekt de borst of de fles. Hij duwt voeding naar buiten die te vroeg wordt aangeboden. Later speelt en communiceert hij ermee. Deze redenen volgen elkaar op en overlappen elkaar in de loop van de maanden.
De tong, het eerste ontdekkingsgereedschap
De lippen en de tong behoren tot de gevoeligste plekken van het lichaam van een zuigeling. In de eerste maanden gebruikt hij zijn mond om de wereld te ontdekken, lang voordat de handen dat doen. De tong uitsteken, weer intrekken, ermee klakken: het zijn ontdekkingsgebaren, net als naar zijn handen kijken.
Daarna breidt dit ontdekken zich uit naar voorwerpen. Rond 3 of 4 maanden stopt je baby alles wat hij vastpakt in zijn mond, en de tong speelt mee bij die ontdekking. Ons artikel over de baby die alles in zijn mond stopt beschrijft deze orale fase en hoe je die veilig maakt. Ze volgt kort op de leeftijd waarop een baby voorwerpen vastpakt.
Je baby steekt de tong uit als jij dat doet: doet hij je echt na?
Dat is de meest omstreden vraag. In 1977 publiceren Andrew Meltzoff en Keith Moore in het tijdschrift Science een beroemde studie. Daarin beschrijven ze pasgeborenen die gezichtsuitdrukkingen nadoen, waaronder de tong uitsteken. Het idee van imitatie vanaf de geboorte vindt daarna zijn weg naar de handboeken.
Een studie uit 2016 trekt dit resultaat in twijfel
In 2016 publiceren Janine Oostenbroek en haar collega’s in Current Biology een longitudinale studie. Ze testen 106 zuigelingen op 1, 3, 6 en 9 weken, met elf verschillende gebaren. Hun conclusie: de baby’s steken hun tong niet vaker uit wanneer de volwassene dat doet dan wanneer die de mond opent of glimlacht. Volgens deze onderzoekers zou imitatie eerder rond 6 maanden verschijnen.
Een heranalyse komt tot de tegenovergestelde conclusie
In 2017 analyseren Meltzoff en tien coauteurs de ruwe gegevens van deze studie opnieuw in Developmental Science. Ze vinden een significante imitatie van het uitsteken van de tong op alle vier de geteste leeftijden. De effecten zijn bescheiden, maar consistent van de ene leeftijd tot de andere.
Wat je hiervan kunt onthouden
De vraag blijft open en de onderzoekers zijn het niet met elkaar eens. Waarschijnlijk reageren sommige pasgeborenen op een uitgestoken tong, zonder dat het om imitatie in de volle betekenis van het woord gaat. Voor jou als ouder ligt de kern ergens anders: deze uitwisselingen van gezicht tot gezicht tellen, hoe je ze wetenschappelijk ook interpreteert. Bewuste imitatie ontwikkelt zich wel duidelijk in de loop van het eerste jaar, zoals ons artikel over imitatie bij baby’s uitlegt.
Honger, wakker worden en zoeken naar de borst
Bij een pasgeborene gaan mondbewegingen vaak gepaard met wakker worden. De tong komt naar voren, de lippen trekken samen, het hoofd draait naar de borst of de hand. Deze gebaren horen bij de signalen waarmee een zuigeling laat zien dat hij klaar is om te drinken, nog voordat hij gaat huilen.
Als je op deze signalen let, kun je de borst of de fles eerder en in alle rust aanbieden. Een uitgestoken tong alleen betekent niet per se honger, maar samen met andere signalen hoort hij er vaak bij.
Vaste voeding: als de tong de lepel wegduwt
Bij de start met vaste voeding duwen veel baby’s de puree met hun tong weer naar buiten. Dat is geen afkeer van de smaak. Het gaat om een beschermingsreflex: de tong duwt naar buiten wat in de mond komt. Het Amerikaanse programma WIC beschrijft deze reflex als een bescherming tegen verslikken.
Hetzelfde programma noemt als een van de signalen dat een kind klaar is voor vaste voeding dat het eten in de mond houdt zonder het met de tong weg te duwen. Het INSPQ (Institut national de santé publique du Québec, het volksgezondheidsinstituut van Québec) geeft nog andere richtpunten: ongeveer 6 maanden, zonder steun kunnen zitten en een goede hoofdcontrole. Bij een te vroeg geboren baby kijk je naar de gecorrigeerde leeftijd.
Duwt je baby de lepel steeds weg, dan kan het helpen om een paar dagen te wachten voordat je het opnieuw probeert. Om deze stappen te plaatsen, lees je ons artikel over de overgang naar vaste voeding en daarna dat over de leeftijd waarop een baby zelf met een lepel eet.
Na 6 maanden: een spelletje en het begin van taal
In het tweede halfjaar steekt je baby de tong vaak uit als spelletje. Hij maakt mondgeluidjes, belletjes en „prrr”-geluidjes met zijn lippen. Hij let op de reactie van de volwassene en doet het opnieuw als dat gelach oplevert. Deze mondspelletjes trainen de spieren die hij later nodig heeft om te articuleren.
Tegen het einde van het eerste jaar wordt de uitgestoken tong soms een echte boodschap: een grimas, een manier om nee te zeggen of een speelse uitdaging. Ze maakt deel uit van de ontwikkeling van de communicatie, die we beschrijven in ons artikel over de taalontwikkeling.
Doorkomende tandjes
Als er een tandje aankomt, kwijlen sommige baby’s meer, kauwen ze op alles en bewegen ze hun tong veel. Ze verkennen het zwellende tandvlees. Dit gedrag verdwijnt zodra het tandje doorgebroken is. Een geschikt voorwerp om op te kauwen kan verlichting geven; de veiligheidscriteria lees je in onze gids over de bijtring.
Wanneer moet je je zorgen maken als je baby de tong uitsteekt?
In de overgrote meerderheid van de gevallen hoef je niets te doen. Medisch advies is aangewezen als de tong bijna voortdurend buiten de mond blijft. Ook als hij groot lijkt of als je baby moeite heeft om de lippen te sluiten.
Andere bijkomende signalen kun je het beste bespreken met de arts of met de PMI (Protection maternelle et infantile, de Franse dienst voor moeder- en kindzorg):
- herhaaldelijk moeite met zuigen, aanhappen aan de borst of slikken;
- onvoldoende gewichtstoename;
- zeer overvloedig en aanhoudend kwijlen, los van het doorkomen van tandjes;
- een baby die erg slap lijkt of weinig spierspanning heeft;
- luidruchtig ademen tijdens de slaap.
Omgekeerd kan een tong die nooit voorbij het tandvlees komt, samen met pijnlijke voedingen voor de moeder, wijzen op een te kort tongriempje. Ook hier geeft een onderzoek door een professional uitsluitsel.
Steek je zelf ook de tong uit naar je baby?
Ja, als jullie er allebei plezier in hebben. De tong uitsteken, wachten, je baby laten antwoorden: het is een beurtspelletje, net als het uitwisselen van brabbelgeluidjes. Ga op ongeveer 20 tot 30 cm van zijn gezicht zitten, beweeg langzaam en geef hem de tijd. Draait hij zijn hoofd weg, dan heeft hij een pauze nodig.
Wat je moet onthouden
- Een baby steekt de tong uit om te ontdekken, op een gezicht te reageren, te zoeken naar de borst, voeding weg te duwen of te spelen.
- Of pasgeborenen het uitsteken van de tong nadoen, blijft omstreden: een studie uit 2016 betwist het, een heranalyse uit 2017 ondersteunt het.
- Bij de start met vaste voeding is de tong die de lepel wegduwt een reflex, geen weigering.
- Medisch advies is nodig als de tong voortdurend buiten de mond blijft of als er moeite is met drinken of slikken.
Bronnen
- Meltzoff A. N., Moore M. K., “Imitation of facial and manual gestures by human neonates”, Science, 198, 75-78 (1977).
- Oostenbroek J. et al., “Comprehensive longitudinal study challenges the existence of neonatal imitation in humans”, Current Biology, 26, 1334-1338 (2016).
- Meltzoff A. N. et al., “Re-examination of Oostenbroek et al. (2016): evidence for neonatal imitation of tongue protrusion”, Developmental Science, 21(4), e12609 (online op 27-09-2017).
- British Psychological Society, Research Digest, “Classic finding about newborn babies' imitation skills is probably wrong” (20-05-2016).
- INSPQ, Mieux vivre avec notre enfant, “Quand introduire les aliments ?” (update van 17-02-2026).
- WIC Health (WIC-programma, Verenigde Staten), “Ready to start solid food? Look for these 5 signs”.
